Van koffieplantage tot kop: wat een bezoek aan een plantage mij leerde over koffie

Al 3 uur tuffen we op onze scooters over het eiland Lombok, Indonesië. Volgens Google Maps zouden we er 1,5 uur over doen, maar door de grote gaten en plassen in de weg - als er al een weg is - en door de smalle steegjes doe je er altijd langer over.

Door het regenseizoen is de lucht warm en vochtig. Er hangt een geur van aarde en bladeren terwijl we de steile heuvels op rijden. In de verte zien we de eerste koffieplanten staan. 

Hier begint koffie.

Als koffiebrander werk je elke dag met bonen, maar hier zie je pas echt hoeveel werk er voorafgaat aan wat wij uiteindelijk branden. Daar vertel ik jullie graag meer over.

Twee jonge boeren met een missie: duurzame koffie op Lombok

Tijdens de rondleiding ontmoet ik Awa en Didek. Twee jonge koffieboeren met een bijzonder verhaal.

De één studeerde toerisme, de ander scheikunde. Ze hadden allebei in beter betaalde sectoren kunnen werken. Toch besloten ze terug te keren naar hun geboortedorp op Lombok.

Hun reden is simpel: als niemand investeert in kennis, duurzaamheid en verbetering, wordt het steeds moeilijker voor lokale boeren om te blijven bestaan.

Veel koffieplantages zijn al generaties in dezelfde families. Maar de wereld verandert. Klimaat verandert. De markt verandert. Concurrentie investeert wel in kennis en nieuwe technieken. 

Zo kijken ze bijvoorbeeld hoe ze de grond gezonder kunnen houden door minder intensief te oogsten. Sommige planten worden bewust een seizoen overgeslagen zodat ze kunnen herstellen. Op korte termijn betekent dat minder opbrengst, maar op lange termijn blijven de planten productiever en de bodem vruchtbaar.

Precies dat soort keuzes maakt koffie ineens een langetermijnverhaal in plaats van alleen een oogst.

Ze vertellen ook hoe het gebrek aan ontwikkeling ervoor zorgt dat sommige boeren hun land uiteindelijk verkopen aan investeerders die er toerisme bouwen.

En als dat zo doorgaat, blijft er steeds minder land over voor de lokale bevolking zelf en de bijbehorende koffieteelt. 

Wat Awa en Didek proberen te doen is eigenlijk heel logisch: betere koffie maken door betere kennis te gebruiken. Niet alleen voor kwaliteit, maar ook zodat landbouwgrond gezond blijft en boeren hun land kunnen behouden.

Om dat mogelijk te maken combineren ze koffie met toerisme. Met rondleidingen zoals deze verdienen ze geld om onderzoek en verbeteringen te kunnen financieren.

Hoe koffie wordt verwerkt: van koffiebes naar groene koffieboon

Ik krijg ook uitleg over hoe koffie verwerkt wordt nadat de bessen geplukt zijn. Hoewel het nu geen oogstseizoen is, zie je nog steeds hoeveel stappen nodig zijn.

Fermenteren.
Drogen.
Sorteren.
Controleren.

Elke stap kan de smaak verbeteren óf verpesten. 

Dan besef je hoeveel werk koffie echt is

Na de rondleiding op de plantage gaan we naar het familiehuis van Awa. We moeten onze schoenen uitdoen voordat we de veranda op mogen. Zijn nichtje Amare komt nieuwsgierig kijken naar de twee Europese meiden. Toerisme is hier nog niet heel groot.

Op de veranda liggen kleine zakken met koffiebonen. Hier komen de bonen naartoe als ze geoogst zijn om gewassen en verwerkt te worden. Helaas zijn we niet in het oogstseizoen, maar Awa vertelt uitgebreid over dit proces. Hij heeft wat bonen voor ons overgelaten om te sorteren. Dit is het moment waarop kwaliteit echt zichtbaar wordt…

Voor ons ligt een hoop groene koffiebonen. Op het eerste gezicht lijken ze allemaal hetzelfde. Tot je beter kijkt: Gebroken bonen, verkleuringen, insectenschade & afwijkende vormen. Op dit punt merk je al dat niet alle bonen van dezelfde kwaliteit zijn.

Ik krijg een simpele taak: defecte bonen eruit halen. Dat klinkt eenvoudig, dat is het niet. We sorteren boon voor boon met de hand. Mijn tempo ligt laag. Twijfel. Nog een keer kijken. Is deze goed? Of niet? Na meer dan een half uur werken kijken we naar het resultaat. Nog geen halve kilo.

Hier besef je pas echt hoeveel werk er nodig is voor kwaliteit. Dit gebeurt niet één keer. Dit gebeurt telkens opnieuw.

Je krijgt hier automatisch meer respect voor het product.

Waarom dit belangrijk is voor ons als koffiebranders

We doen dit soort bezoeken omdat we willen begrijpen wat we branden. Want als je eenmaal hebt gezien hoeveel werk er voorafgaat aan één koffieboon, kijk je nooit meer hetzelfde naar koffie.

Misschien is dat wel de belangrijkste les van deze reis:

Koffie komt niet uit een fabriek. Het is geen lopendebandwerk, het is mensenwerk. Koffie kost tijd, kennis, handwerk en vraagt geduld.

Precies daarom vinden wij het bij De Laat Coffee belangrijk om koffie met aandacht te selecteren en te branden. Omdat goede koffie begint bij respect voor de oorsprong.

De volgende keer dat je koffie drinkt

Dus de volgende keer dat je een kop koffie drinkt, stel je dan eens voor dat je hier staat. Tussen de planten, in de warmte. Met een handvol groene bonen die nog gesorteerd moeten worden.

Misschien smaakt hij dan nog net een beetje beter.